Ордерлер кітабын қалай оқу керек? Bid, Ask, тереңдік және сырғуды есептеу

Осы материалды толық оқығаннан кейін Binance спот нарығынан ордерлер кітабын тауып, сату және сатып алу өтінімдерін ажырата аласыз. Сондай-ақ спредті, нарықтық ордердің болжалды орташа бағасын және сырғуын есептеп, ордер берер алдында баға мен орындалу тәуекелін тексеретін нақты тәртіпке ие боласыз.

Алдымен сауда жұбы мен өлшем бірліктерін тексеріңіз

Ордерлер кітабы тек ашық тұрған сауда жұбына қатысты. BTC/USDT мысалында:

• Price (USDT) — 1 BTC үшін USDT-мен көрсетілген баға;
• Amount (BTC) — сол баға деңгейінде күтіп тұрған BTC көлемі;
• Total — интерфейс режиміне қарай бір деңгейдің немесе жинақталған көлемнің мәні болуы мүмкін.

BTC/USDC, ETH/USDT немесе фьючерс нарығына ауыссаңыз, баға белгілеу активі, тереңдік және есеп айырысу тәртібі өзгереді. Басқа жұптың кітабын қазіргі ордерге қолдануға болмайды.

Binance интерфейсінен ордерлер кітабын табу

Binance веб-нұсқасының спот бетінде ордерлер кітабы сол жақта орналасқан. Қызыл жолдар — сатуға қойылған Ask, жасыл жолдар — сатып алуға қойылған Bid өтінімдері. Екі бөліктің арасында соңғы мәміле бағасы көрінуі мүмкін.

Скриншот жүйеге кірмеген ашық сауда бетінен алынды; онда шот, баланс немесе жеке дерек жоқ. Көрсетілген баға — тек кадр түсірілген сәттегі мән, ағымдағы котировка да, саудаға шақыру да емес.

Bid, Ask, үздік баға және соңғы бағаның айырмасы

• Bid — сатып алушылар ұсынған баға мен көлем.
• Ask — сатушылар сұраған баға мен көлем.
• Үздік Bid — сатып алу жағындағы ең жоғары баға.
• Үздік Ask — сату жағындағы ең төмен баға.
• Соңғы баға — ең соңғы орындалған мәміленің бағасы.

Үздік Bid 99,90, ал үздік Ask 100,10 болса, нарықтық сатып алу алдымен 100,10 деңгейіндегі сатушылармен орындалады. Нарықтық сату 99,90 деңгейіндегі сатып алушылардан басталады. Экранда соңғы баға 100,00 болып тұрса да, дәл сол бағамен орындалуға кепілдік жоқ.

Спредті ақшамен және пайызбен есептеу

Абсолют спред формуласы:

Спред = үздік Ask − үздік Bid

Мысалда:

100,10 − 99,90 = 0,20 USDT

Бағасы әртүрлі активтерді салыстыру үшін пайыздық спред ыңғайлы:

Орта баға = (үздік Ask + үздік Bid) ÷ 2

Спред пайызы = спред ÷ орта баға × 100%

Орта баға 100,00 болғанда спред 0,20% болады. Бұл мәнге комиссия және бірнеше деңгей бойынша орындалудан туындайтын сырғу кірмейді.

Нарық тереңдігін деңгей бойынша жинақтаңыз

Сату жағы мынадай болсын:

0,65 бірлікті нарықтық бағамен сатып алу үшін алғашқы деңгей жеткіліксіз. Ордер 0,20, кейін 0,30 және үшінші деңгейден 0,15 бірлік алады:

• 0,20 × 100,10 = 20,02;
• 0,30 × 100,20 = 30,06;
• 0,15 × 100,40 = 15,06.

Жалпы мәміле сомасы 65,14, ал комиссияға дейінгі орташа орындалу бағасы:

65,14 ÷ 0,65 = 100,2154

Демек, үздік Ask 100,10 болғанымен, толық көлемнің орташа бағасы 100,2154 болады.

Сырғуды орташа баға арқылы есептеңіз

Сатып алу үшін ордер берер алдындағы үздік Ask базалық баға ретінде алынса:

Сырғу = (орташа орындалу бағасы − базалық баға) ÷ базалық баға × 100%

Біздің мысалда:

(100,2154 − 100,10) ÷ 100,10 × 100% ≈ 0,115%

Нақты нәтиже өзгеше болуы мүмкін. Кітапты оқыған сәт пен ордерді жіберген сәттің арасында басқа қатысушылар мәміле жасап, жаңа өтінім қойып немесе барын жоя алады. Есептің мақсаты — ордер көлемінің ағымдағы тереңдікке сай екенін бағалау.

0,1%, 0,5% және 1% аралығында стресс-тест жасаңыз

Орта бағаның айналасындағы 0,1%, 0,5% және 1% шегіне дейінгі барлық көлемді жинақтап, оны өз ордеріңізбен салыстырыңыз. Егер ордеріңіз 0,5% аралықтағы көрінетін өтімділіктің 60%-ын пайдаланса, шығынды тек үздік бағамен есептеу дұрыс емес.

Консерватив сценарий де қажет: кітаптағы қолжетімді көлем кенеттен екі есе азайды деп алып, орташа бағаны қайта есептеңіз. Нәтиже қолайсыз болса, ордер көлемін азайтуға, бөліп орындауға немесе шекті бағасы бар лимиттік ордерге көшуге болады. Бөліп орындағанда да нарық қозғалады және әр бөлік жеке бақылауды талап етеді.

Тереңдік графигі нені көрсетеді

Тереңдік графигі — ордерлер кітабындағы жинақталған көлемнің көрнекі нұсқасы. Көлденең осьте баға, тік осьте жинақталған көлем немесе құн көрсетіледі. Қисықтың күрт көтерілуі сол аралықта көрінетін өтінім көп екенін білдіреді, бірақ ол деңгей міндетті түрде сақталады деген сөз емес.

Графиктен үлкен шоғыр көрсеңіз, кітапқа оралып үш нәрсені тексеріңіз: оның ағымдағы бағадан қашықтығы, бірнеше сәт бойы сақталуы және баға жақындағанда нақты мәміле болуы. Бір статикалық кадр өтімділіктің тұрақтылығын дәлелдемейді.

«Сатып алу қабырғасы» мен «сату қабырғасына» неге сене салуға болмайды

Кітаптағы өтінімдер әлі орындалмаған және оларды жоюға болады. Үлкен ордер баға жақындағанда алынып тасталуы, басқа деңгейге жылжуы, ұсақ бөліктерге бөлінуі немесе экранда жартылай ғана көрінуі мүмкін. Айсберг және алгоритмдік ордерлер керісінше нақты өтімділікті көрінгеннен жоғары етуі ықтимал.

Сондықтан қабырғаны бірден қолдау немесе кедергі деп қабылдамаңыз. Мыналарды бірге бақылаңыз:

1. көлем бірнеше уақыт нүктесінде сақтала ма;
2. баға жақындағанда ол орындала ма, әлде жойыла ма;
3. сол деңгейде нақты мәміле көлемі пайда болды ма;
4. үлкен өтінім нарықтан қашықтап, қайта-қайта жылжи ма.

Бұл бақылаулардың өзі де келесі баға қозғалысына кепілдік бермейді.

Лимиттік ордердің кезектегі орны бар

Орталықтандырылған биржалар әдетте алдымен жақсы бағаны, бір бағада ертерек келген ордерді басым қояды. 99,90 бағасына лимиттік сатып алу ордерін қою сол бағаға мәміле жеткенде сіздің ордеріңіз бірден орындалады деген сөз емес. Алдыңызда бұрын қойылған көлем болуы мүмкін.

Ордерді жойып, қайта қойсаңыз, кезектегі орныңыз жоғалуы ықтимал. Ал лимиттік сатып алу бағасы үздік Ask деңгейінен жоғары болса, ордер бірден сатушылармен сәйкесіп, Taker ретінде орындалуы мүмкін. «Лимиттік» атауы Maker комиссиясына автоматты кепілдік бермейді.

Мақсатқа қарай ордер тәсілін таңдаңыз

Алдымен қай нәтиже қабылданбайтынын жазыңыз: ордердің орындалмай қалуы ма, әлде бағаның шектен шығуы ма. Содан кейін ғана ордер түрін таңдаңыз.

Ордерге дейінгі және кейінгі толық тәртіп

1. Бет тақырыбынан сауда жұбы мен нарық түрін тексеріңіз.
2. Price, Amount және Total қай активпен өлшенетінін анықтаңыз.
3. Үздік Bid пен Ask-ты жазып, абсолют және пайыздық спредті есептеңіз.
4. Өз көлеміңізді жабатын деңгейлерді үздік бағадан бастап жинақтаңыз.
5. Болжалды мәміле сомасын, орташа бағаны және сырғуды есептеңіз.
6. Комиссияны қосып, тереңдік екі есе азайған сценарийді тексеріңіз.
7. Баға шегі мен орындалмай қалу салдарына қарай ордер тәсілін таңдаңыз.
8. Ордерден кейін нақты орындалған көлемді, орташа бағаны, қалдықты және комиссияны тексеріңіз.

Жиі кездесетін мәселелер

Нәтижені тексеру тізімі

• Сауда жұбындағы базалық және баға белгілеу активін атай аламын.
• Үздік Bid, үздік Ask және соңғы бағаны ажырата аламын.
• Абсолют және пайыздық спредті есептей аламын.
• Деңгейлерді жинақтап, орташа баға мен сырғуды шығара аламын.
• Көрінетін қабырғаның жойылуы мүмкін екенін түсінемін.
• Ордерден кейін орындалған көлемді, орташа бағаны, қалдықты және комиссияны тексеремін.

Осы алты әрекетті орындай алсаңыз, ордерлер кітабын тек түстеріне қарап емес, шешім қабылдау үшін оқи аласыз.

Келесі материалдар

• Нарықтық, лимиттік және Stop-Limit ордерлерін толық салыстыру
• Maker, Taker және ішінара орындалу
• BTCUSDT сауда жұбы мен мәміле сомасын түсіну

Дереккөздер

• Binance Academy: ордерлер кітабы қалай жұмыс істейді
• Binance Academy: спот интерфейсі және ордер беру
• Binance Developer Docs: спот сүзгілері

Материал сауда интерфейсі мен орындалу механизмін түсіндіреді және инвестициялық кеңес емес. Ордерлер кітабы үнемі өзгереді, сондықтан есеп нақты орындалуға кепілдік бермейді.